12:01 - 21.09.2026

---

21 sentyabr, Fineko/abc.az. Azərbaycan iqtisadiyyatının neftdən kənar ən strateji sahələrindən biri olan kənd təsərrüfatı son illərdə intensiv aqrar texnologiyaların, dövlət subsidiyalarının və aqroparkların tətbiqi ilə yüksək gəlirli biznes sahəsinə çevrilib.

Dövlət Statistika Komitəsinin və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin göstəricilərinə əsasən, ölkədə aqrar sektordan ən böyük gəlir əldə edən təsərrüfatlar və fermerlər əsasən məhsuldar torpaq sahələrinə və ixtisaslaşmış suvarma sistemlərinə malik olan regionlarda cəmləşib.

Bəs kənd təsərrüfatından ən çox hansı rayonların fermerləri qazanır və bu sahədə illik gəlir göstəriciləri necə dəyişir?

1. Quba-Xaçmaz İqtisadi Rayonu (Meyvəçilik və İntensiv Bağçılıq)

Əsas gəlir mənbəyi: Alma, gilas, fındıq və tərəvəzçilik. 

Önə çıxan rayonlar: Quba, Xaçmaz, Qusar. 

Gəlir göstəriciləri: Region üzrə fəaliyyət göstərən orta və iri fermer təsərrüfatlarının illik mənfəəti tətbiq olunan texnologiyadan asılı olaraq dəyişir. İntensiv gilas və alma bağlarına sahib olan fermerlərin illik gəliri hər hektardan orta hesabla 15 000 – 35 000 manat təşkil edir. İri meyvə ixracatçısı olan iri fərdi təsərrüfatlarda illik dövriyyə 150 000 – 500 000 manat diapazonuna çatır. 

2. Şəki-Zaqatala Regionu (Fındıqçılıq, Tütünçülük və Qərzəkli Meyvələr)

Əsas gəlir mənbəyi: Fındıq, qoz, tütün və taxılçılıq. 

Önə çıxan rayonlar: Şəki, Zaqatala, Qax. 

Gəlir göstəriciləri: Azərbaycanın fındıq istehsalının 90%-dən çoxu bu regionun payına düşür. Fındıq bağlarından əldə olunan gəlir sabitliyi ilə seçilir. 5-10 hektar fındıq bağı olan orta ölçülü fermerin illik xalis gəliri 20 000 – 60 000 manat arasında dəyişir. İri aqroparklar və emal müəssisələri ilə müqaviləsi olan sahibkarlar isə il ərzində 200 000 manatdan çox gəlir əldə edirlər. 

3. Aran İqtisadi Regionu (Taxılçılıq, Pambıqçılıq və Tərəvəzçilik)

Əsas gəlir mənbəyi: Pambıq, çəltik, kartof, tərəvəz və heyvandarlıq. 

Önə çıxan rayonlar: Bərdə, Saatlı, Sabirabad, Biləsuvar, Salyan. 

Gəlir göstəriciləri: Aran zonası məhsul istehsalının həcminə görə ölkədə liderdir. Xüsusilə Bərdə və Sabirabadda parnik (istixana) təsərrüfatı ilə məşğul olan fermerlər yüksək gəlir əldə edirlər. Müasir istixana kompleksi olan fermerin illik gəliri 80 000 – 250 000 manat təşkil edir. Pambıqçılıqla məşğul olan orta tutumlu təsərrüfatların illik mənfəəti isə 30 000 – 100 000 manat civarındadır. 

4. Şəmkir və Tovuz (İstixana Kompleksləri və Tərəvəz İxracı)

Əsas gəlir mənbəyi: Pomidor, xiyar, kartof və üzümçülük. 

Önə çıxan rayonlar: Şəmkir, Tovuz, Samux. 

Gəlir göstəriciləri: Şəmkir rayonu ölkənin əsas istixana və tərəvəzçilik mərkəzidir. Xaricə (xüsusən Rusiya və Körfəz ölkələrinə) məhsul ixrac edən Şəmkir fermerləri ən çox qazananlar sırasındadır. Məhsuldar mövsümdə orta ölçülü müasir istixana təsərrüfatının illik gəliri 100 000 – 300 000 manat təşkil edir. İri aqro-holdinqlərdə və böyük təsərrüfatlarda bu rəqəm 1 milyon manatı ötür. 

Fermerlərin qazancını artıran ana faktorlar nədir?

Dövlət subsidiyaları: Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemi (EKTİS) üzərindən verilən əkin, toxum və gübrə subsidiyaları fermerlərin maya dəyərini azaldır. 

İxrac imkanları: Xarici bazara birbaşa çıxışı olan (meyvə, tərəvəz, fındıq) fermerlərin gəliri daxili bazara işləyənlərdən 2-3 dəfə yüksəkdir. 

Müasir texnologiyalar: Damla suvarma sistemləri, intensiv bağçılıq və müasir istixanalar məhsuldarlığı 40-60% artıraraq illik mənfəətə birbaşa təsir edir.

Kənd təsərrüfatı sahəsində fərdi kiçik fermerlərin ortalama illik xalis mənfəəti 8 000 – 20 000 manat civarında olsa da, ixtisaslaşmış və müasir texnologiya tətbiq edən Şəmkir, Quba, Bərdə və Şəki fermerləri ölkə üzrə ən yüksək gəlir əldə edən aqrar sahibkarlar hesab olunurlar. 

Müəllif: Elmir Muradov