11:30 - 23.02.2026

---

23 fevral, Fineko/abc.az. Kartof qarğıdalı, buğda və düyüdən sonra dünyada əhəmiyyətinə görə dördüncü əsas ərzaq bitkisidir. 2024-cü ildə qlobal istehsal 391 milyon tona çatıb və ən böyük istehsalçı dünya istehsalının təxminən 24%-ni təşkil edən Çindir. Kartof karbohidratlar, vitaminlər və minerallarla zəngindir, mühüm qida mənbəyi olmaqla yanaşı, nişasta istehsalı üçün də əsas xammaldır.

ABC.AZ xəbər verir ki, buna baxmayaraq, dünyada 2 milyarddan çox insan “gizli aclıq”dan, yəni dəmir, sink, yod və A vitamini çatışmazlığından əziyyət çəkir. Problemin həlli kimi seleksiya və gen mühəndisliyi, o cümlədən CRISPR/Cas9 texnologiyası vasitəsilə kartofun biozənginləşdirilməsi göstərilir. Artıq tərkibində dəmir, sink və β-karotin miqdarı artırılmış (“qızıl kartof”) sortlar yaradılır.

Kartof həmçinin kosmik missiyalar üçün, o cümlədən NASA proqramlarında, perspektivli bitki kimi qiymətləndirilir. O, tez yetişir, yüksək məhsuldarlığa malikdir (xüsusilə hidroponika şəraitində), yüksək enerji dəyəri ilə seçilir və məhdud məkanda yetişdirilə bilər. Bununla belə, seleksiyaçılar yetişmə müddətinin qısaldılması, saxlanma zamanı vitaminlərin sabitliyinin artırılması və qida dəyərinin yüksəldilməsi üzərində işləməlidirlər.

Beləliklə, biozənginləşdirilmiş kartof həm Yer üzündə qida çatışmazlığı ilə mübarizədə, həm də uzunmüddətli kosmik ekspedisiyalar zamanı astronavtların qida təminatında mühüm rol oynaya bilər.